Superheterodyna

Z HamradioWiki

Superheterodyna (łac./gr. super- + hetero- różne + dyna moc) – radioodbiornik wykorzystujący zasadę przemiany dużych częstotliwości.

Przemiana częstotliwości polega na zmianie zmiennej (zależnej od stacji) częstotliwości odbieranej przez odbiornik z anteny na jedną stałą częstotliwość nazywaną częstotliwością pośrednią. Taka technika ma wiele zalet w stosunku do bezpośredniego odbioru żądanej częstotliwości – umożliwia zwiększenie czułości i selektywności odbiornika. Czułość zależy generalnie od wzmocnienia układu (liczby stopni wzmacniacza), a selektywność od liczby obwodów strojonych. W odbiornikach bezpośrednich wszystkie obwody strojone muszą być przestrajane, aby dostroić układ do odbieranej częstotliwości, co powoduje, że nie może ich być zbyt dużo, ze względu na trudności towarzyszące jednoczesnemu przestrajaniu wielu obwodów. Dodatkowym zyskiem jest uzyskanie częstotliwości pośredniej łatwiejszej w obróbce niż częstotliwości odbierana – jest to cecha bardzo istotna przy odbiorze wysokich częstotliwości, rzędu dziesiątek MHz i więcej.

W sytuacji, gdy obwody nie muszą być przestrajane, znacząco upraszcza się konstrukcja układu, co umożliwia właśnie zwiększenie liczby stopni wzmocnienia, zwiększenie liczby obwodów, jak również i ich skuteczności. Na rysunku widać schemat blokowy odbiornika superheterodynowego. Sygnał wejściowy z anteny może (lecz nie musi) być wstępnie wzmacniany we wzmacniaczu wysokiej częstotliwości i trafia do mieszacza. W mieszaczu następuje jego połączenie z sygnałem z lokalnego generatora (heterodyny) o tak dobranej częstotliwości, aby jeden z produktów mieszania odpowiadał częstotliwości pośredniej. Uzyskany sygnał pośredniej częstotliwości jest wzmacniany we wzmacniaczu pośredniej częstotliwości i to właśnie ten stopień decyduje o parametrach odbiornika – od niego zależy czułość i selektywność odbioru.

Reszta układu jest typowa – detektor i wzmacniacz małej częstotliwości jest taki sam jak w innych odbiornikach.

Zalety układu superheterodynowego sprawiają, że układ ten jest stosowany w większości budowanych współcześnie urządzeniach radioodbiorczych: radioodbiorniki, telewizory, telefony komórkowe, tunery satelitarne itp.

Problemy: odbiór niepożądanej częstotliwości lustrzanej, zwiększenie szumów wejściowych odbiornika (dodają się szumy o częstotliwości lustrzanej i szum z mieszania), trudność w uzyskaniu współbieżności przestrajania obwodów wejściowych i heterodyny.